Luxe meisje

Luxe meisje
Twee keer per jaar vliegen was de deal die ze met zichzelf sloot. Gerda Havertong is geen idealist. “Idealisten zijn nodig om mensen als ik in het gareel te houden.” Arie Vestering.

Gerda Havertong woont onder de rook van Deventer op het Gelderse platteland en kijkt vanuit haar achterramen uit op het landschap van haar jeugd in Suriname. “Ik ben een plantagekind opgegroeid aan de rand van Paramaribo. Het uitzicht was zoals hier: grasland, minus de sneeuw die er nu ligt. Een wijds landschap. Alleen zag ik magere koeien lopen. De eerste keer dat ik die vette Nederlandse koeien zag, dacht ik dat ze ziek waren.” Ze lacht bij de herinnering. “Ik ben nu weer een beetje terug bij het begin. Hier voel ik mij thuis.”
Haar huis ligt half onder de grond om de geluidsoverlast van de nabijgelegen snelweg weg te houden. Het alternatief – door de gemeente geplaatste geluidsschermen – was Gerda Havertong en haar man een gruwel. “Wij leven dus min of meer als mollen. Het is zo wel een heel speciaal huis. Ik heb het mamaisa genoemd, moeder aarde. Water en aarde zijn voor mij gelijk aan het leven. Je moet zuinig zijn met de grond waar je op loopt. Ik zal ook nooit zeep of vies water over de grond gooien. Ik geloof dat ik moeder aarde moet voeden met de dingen waarmee ik mijzelf voed. Je kunt er voor gestraft worden als je slordig met je omgeving omspringt. Dan doen de planten het niet meer. Ik bedoel dit natuurlijk niet echt letterlijk, maar als een metafoor. De omgeving moet je met respect behandelen. Je krijgt je energie van de grond, de bomen, het water.”

Deal
Het is alweer vijf jaar geleden dat Gerda Havertong werd gevraagd de presentatie te doen bij het planten van de bomen in het Bulderbos. Die vraag zette haar voor het eerst aan het denken over vliegen, want ze wilde alleen presenteren als ze achter de actie kon staan. “Dan moet ik zelf ook minder in het vliegtuig stappen, dacht ik. Niet meer op kortere afstanden, dat lukt wel, maar ja, langere afstanden liggen een stuk moeilijker, terwijl ver vliegen juist smeriger is. Okee, twee keer per jaar Gerda, dat is de deal. En nu ben ik telkens weer ontevreden over mijzelf, want ik vlieg toch vaker. Dat past niet bij het beeld van de persoon die ik wil zijn. Feit is: een idealist ben ik niet. Idealisten zijn nodig om mensen als ik in het gareel te houden. Anders slaan we op hol. Ik ben nu eenmaal een luxe meisje. Ik houd van pluche, ook al ken ik het genot van een houten bank.”
Negentien jaar oud was Gerda Havertong toen ze naar Nederland kwam om haar eigen kleine-meisjes-droom te verwezenlijken: onderwijzeres worden. Dat werd ze ook, en later pedagoge en docent aan een opleiding voor kleuterleidster. Weer later koos de lerares voor het theater.
“Crisis was het, toen ik hier net woonde. Een natuurkind was ik, gewend aan een overdaad van wildgroeiende bomen, struiken en bloemen. Het leek wel of alle bomen hier op een rij stonden en bloemen alleen in perken groeiden. Bloemen die je ook nog moest laten staan, terwijl ik gewend was prachtige bossen te plukken en mee naar huis te nemen. Ik ging wandelen door het Haagse Bos en zag namen in de bomen gesneden. Verbolgen was ik. Snijden in bomen, dat deed je niet. Je had respect voor bomen. In Suriname passeerde ik op weg van school naar huis een kankantriboom, de grootste boom in ons land. Een boom waar je tegen kunt praten, die je energie geeft. De ene keer was ik bang om hem te zien, de andere keer juist heel blij. Bomen heb ik altijd bijzonder gevonden. Ik kan mij goed verplaatsen in mensen die met bomen praten.”
Langs dezelfde weg stond een groot koloniaal huis omgeven door een hele hoge schutting waar een voorname bougainvillea overheen groeide. “Als ik een bosje plukte, hoorde ik meteen een stem: ‘afblijven!’ Dus dat Nederlanders anders met de natuur omgingen, had ik al kunnen bevroeden. Vorig jaar heb ik dat huis bezocht: die bougainvillea is er nog steeds en het gekletter van water wat ik altijd hoorde, bleek een zwembad te zijn.”
“Wat mij in Suriname echt verdriet heeft gedaan was de aanleg van het stuwmeer voor de elektriciteit van Paramaribo. Ik was 17, 18 jaar toen ik zag wat dat teweeg bracht. Het brak mijn hart. Boomtoppen die boven het water uitstaken, dorpen die onder water waren verdwenen, ook een dorp dat ik kende. De bewoners waren dieper het oerwoud in getrokken en op plaatsen terechtgekomen waar de vrouwen dubbel zo hard moesten werken omdat de grond veel harder was. Paramaribo had z’n elektriciteit, maar die mensen waren alles kwijtgeraakt – ze hielden er zelfs geen elektriciteit aan over.”
Die ontwikkeling ging niet alleen ten koste van de bosbewoners, ze verliep ook veel te snel, vindt Gerda Havertong. “Het kwam als een overval en dat mag vooruitgang nooit zijn. Het mag niet ten koste gaan van wat er al is. Je moet je blijven afvragen: wat kunnen we nog meer doen met alles waarmee we het tot nu toe hebben gedaan. Groei moet geleidelijk gaan.”
Fantasie
Zorgvuldig omgaan met de toekomst is een thema dat haar bezighoudt. Toen haar in 1997 gevraagd werd zitting te nemen in de jury van de Nationale Toekomstprijs, aarzelde ze geen moment. “Veelal zijn het toevallige momenten die de keuzes voor de toekomst bepalen. Ons leven draait heel erg om de handelingen van het ogenblik. We kijken weinig vooruit. Als je mensen wilt na laten denken over de toekomst moet je een beroep doen op hun voorstellingsvermogen. Dat is wat mij zo aansprak in de Nationale Toekomstprijs. Ik was razend nieuwsgierig wat mensen allemaal niet zouden bedenken. Voor mij was de uitdaging dat ik mij moest inleven in de fantasie van anderen. En inleven lukt alleen als je jezelf kunt inleveren. Even afstand neemt van je eigen positie.”
Van alle projecten maakte het Telewerkcentrum Lochem op haar de meeste indruk. Parttime werk voor herintredende plattelandsvrouwen dat ze kunnen combineren met de boerderij, kinderen, ouders, vrijwilligerswerk en dergelijke. “Alles sloot op elkaar aan. Een simpel idee, dicht bij de mensen en bedoeld voor vrouwen die maar moesten hopen dat ze nog een keer aan werk konden komen. Ik vond het een heel zuiver project.”
“Ik ben een moralist. De Yoruba in Nigeria leven volgens de stelregel dat je een ander zijn norm niet ontneemt als je zelf een norm stelt. Zo denk ik er ook over. Milieugedrag komt voort uit je milieu. Kinderen kun je goed milieugedrag leren en volwassenen mag je er op aanspreken, want kinderen zien dat. Wij verpesten het zelf door het slechte voorbeeld te geven. Een voorbeeld. Ik sta een keer bij een stoplicht achter een nette mijnheer die z’n deur opent en zo z’n asbak leeggooit op straat. Ik toeteren. Hij kijkt niet op of om. Ik volg hem tot hij stopt bij waar hij wezen moet en spreek hem aan. ‘Bent u daarvoor helemaal achter mij aan gereden?’, zegt hij, meer niet.” Korte pauze. “Maar ik weet wel zeker dat-ie het niet meer doet en als hij het wel doet kijkt hij om zich heen of ik er ben.”

Interview uit: www.milieudefensie.nl door Arie vestering:

Advertenties

Over gerdahavertong

Gerda Havertong, actrice en zangeres, is bij het grote publiek bekend van haar rol in Sesamstraat. Met haar rol in Sesamstraat is ze dicht bij haar educatieve wortels gebleven. Ze is afgestudeerd pedagoge met als hoofdvak onderwijskunde. Na een actieve periode in het onderwijs in Suriname en Nederland, koos zij echter voor de wereld van kunst en cultuur. Door haar veelzijdigheid bestrijkt zij verscheidene disciplines. Havertong houdt zich onder andere bezig met korte eenakters, poëzie en vertellingen voor kinderen, en voordracht van gedichten uit derdewereldliteratuur in combinatie met muziek. Ze zingt liederen in het Sranan-Tongo, Nederlands en Engels. Ze is een veelgevraagd gast in verscheidene tv-programma’s. Gerda Havertong; Ik voel me verwant met kinderen en senioren burgers en mensen die een moeilijke periode in hun leven meemaken. Ik wil graag helpen waar nodig. De bijzondere inzet van vrijwilligers inspireert mij als ambassadeur om mij nog meer in te zetten voor het goede doel.” Gerda Havertong is ambassadeur van SOS Kinderdorpen; World Granny en Goodwill Media. Eind 1999 is op initiatief van Gerda Havertong Stichting Wiesje opgericht. De doelstelling van deze in Nederland gevestigde stichting is het verbeteren van zorg voor dementerenden in Suriname door middel van het opzetten en beheren van een zorg- en kenniscentrum voor dementie patiënten in Suriname.
Dit bericht werd geplaatst in gerda havertong en getagged met , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s